وحدت ذاتى ) . » سؤال كننده گفت : « پس او چيست ؟ » امام عليه السلام فرمود : « او پروردگار ، معبود و اللَّه است . مقصود من از " اللَّه " ، اثبات حروف الف ، لام ، هاء نيست ، بلكه بدين معنا باز مىگردم كه او خالق اشياء و پديد آورندهء آنهاست و اين حروف بر اين معنا قرار داده شده است . او معنايى است كه به اللَّه ، الرحمان ، الرحيم ، العزيز و ديگر اسامى او ، نام‌گذارى مىشود و او ، معبود مىباشد . » « 1 » [ 1 / 303 ] در حديث فتح بن يزيد جرجانى با امام رضا عليه السلام آمده است كه راوى گفت : « ليك تو گفتى : خدا احد و صمد است . نيز گفتى : به چيزى شباهت ندارد و اللَّه واحد است و انسان نيز يكى است . آيا وحدانيت مشابه پيدا نكرد ؟ » حضرت فرمود : « اى فتح - خداوندت ثابت قدم بدارد - سخن تو نارواست . منظور [ از نفى تشبيه خدا با ديگران ] تشبيه در معانى است ، اما اسامى [ خدا و انسان ] ، يكى بوده ، بر مسمّى دلالت دارند . » « 2 » مراد امام اين است كه نام‌هاى خداى تعالى ، هر چند متعدد بوده ، مفهوم متفاوت دارند و همگى صرفاً نشانه‌هايى بر ذات مقدس و اشاراتى به خداى سبحان هستند ؛ بى آن كه بر تعدد معانى و مسمّاها دلالتى كنند . * * * « اللَّه » عَلَم شخصى براى خداى تعالى است . اصل آن « الإله » بوده ، سپس عَلَم بالغلبه گرديده است . راغب گويد : « به سبب اختصاص داشتن اين نام به او ، فرمود : " آيا براى او هم نامى مىشناسى ؟ " « 3 » » همزهء « الإله » براى تخفيف و به سبب كثرت استعمال ، حذف گرديده و دو لام ادغام شده است و تفخيم مىگردد ؛ مگر هنگامى كه پيش از آن كسره باشد .

--> ( 1 ) . التوحيد ، ص 245 . ( 2 ) . العيون ، ج 1 ، ص 117 . ( 3 ) . « هَلْ تَعْلَمُ لَهُ سَمِيًّا » : ( مريم ( 19 ) 65 ) .